صبح رامهرمز - فرهنگ ایران زمین در فراسوی مرزها

ازبكستان و جشنهای فصل بهار
جشن لاله
در زمانی كه دشت و كوه پر از لاله می‌شود، به شكرانه آن، شادیانه صورت می‌گیرد. شركت‌كنندگان جشن در آنجا گشت و گذار می‌كنند، گل می‌چینند و سرود و ترانه می‌خوانند و بندبازان با هنرنمایی خود تماشاگران را خوشحال می‌كنند.
حاضران دسته‌گلهایی درست مي‎كنند و به یكدیگر تقدیم می‌كنند. از روزگار قدیم در بخارا، جشنهای گل با ویژگیهای خاص خود برگزار می‌شده است.
بنا بر گفته مردم‌شناسان و فولكلورشناسان، جشن لاله در دامنه كوههای ناحیه «فرغانه» برگزار می‌شد و اشخاص برگزیده با نام «لاله‌چیان» هدایت آن را بر عهده داشتند. «لاله‌چی» با دوستان خود مشورت می‌كرد كه جشن در چه وقت و كجا برگزار شود، آنگاه به مردم ابلاغ می‌كرد. پیش از برگزاری جشن لاله، لاله‌چی همراه با دوستانش شاخه درخت زیبایی را مي‎برید و آن را با لاله آرایش می‌كرد. سپس آن را برمي‎داشت، از كوچه‌های ده عبور می‌كرد. اهالی از آن باخبر مي‎شدند و به كوچه می‌آمدند و آرزوهایشان را بر زبان می‌آوردند و به شاخه درخت پارچه‌های گوناگون مانند دستمال می‌بستند. آن وقت با لاله‌چی همراهی مي كردند و با رقص و بازی و سرودخوانی به سوی لاله‌زار می‌رفتند. چون به محل و جایگاه جشن می‌رسیدند، درخت گل را در مركز میدان عیدگاه می‌نشاندند و با دعای ریش‌سفیدان، جشن آغاز می‌شد.
جشن سنبله
این جشن نیز در بهار، هنگامی كه در دره و دشت و دامنه كوهسار، گلهای رنگارنگ از جمله «سنبله» می‌شكفد، برگزار می‌شد. یکی از نقاطی که این جشن در آنجا برگزار می شد، روستای «تاش قورغان» واقع در ناحیه «نمنگان» است كه تمام زیباییهای طبیعت با هم یك جا در آن جمع شده است.
جشن گل سرخ
پیشینه این جشن به قرنهای دور برمی‌گردد. جشن «گل سرخ» در اوج شكوفایی گلها از آغاز ماه آوریل تا اوسط ماه مه ادامه پیدا می‌كرد. در محل جشن شركت‌كنندگان، سرود می خواندند و عطاران و تاجران به كار خرید و فروش می‌پرداخته‌اند.
در خوارزم, مراسم گل سرخ، به عنوان جشن بهاری، همراه با شادی و عشق و جوانی با درست كردن دسته‌های گل سرخ آغاز می‌شده است.
جشن گل سرخ سه روز ادامه داشت:
روز اول، دختران به خانه‌های یكدیگر مي‏رفتند و به همدیگر تبریك می‌گفتند. آنگاه سرود می‌خواندند و با اجرای آهنگ «قوبیز» مسابقه بر پا می‌كردند.
روز دوم، در جای خوش منظره‌ای نزدیك قبرستان یا مسجد، جشنهای همگانی بر پا می‌شد كه با مسابقه اسب‌دوانی، كشتی پهلوانان، گفتار بخشیها (نوازندگان و هنرمندان محلی) و تماشای هنر بندبازان و دلقكها به اوج خود می‌رسید.
در روزسوم, همگی اهل روستا برای زیارت قبور خویشاوندان به قبرستان محل می رفتند.
روییدن گل سرخ انسانها را به دوستی با طبیعت و زمین و قدردانی از موهبتهای الهی دعوت می‌كند. جشن «گل» به رواج و رونق ذوقیات شفاهی مردم بعدها كاملتر شد و به صورت جداگانه رواج و رونق یافتند.
فرزندانی كه در آستانه جشن «گل» یا در همان روز متولد می‌شدند، بویژه به اسم نوزاد دختر، اسم گل یا نام هر گیاهی كه با گل ارتباط داشت، اضافه می‌كردند.
توجه به جشنهای گل سرخ و امثال آنها، نشانه غنای معنوی و تاریخی ملت ازبك است، در واقع برگزاری جشنهایی پیرامون گل و زیباییهای طبیعت، روح كمال‌جو و زیباپسند آدمی را پرورش مي‏دهد و اشباع می‌كند. اما در دهه‌های اخیر, به علتهاي گوناگون از قبیل ویران شدن اماكن ویژه جشن و تخریب گلزارهای طبیعی و جایگزین شدن كشتزارها و مزرعه‌ها، نابود شدن گلهای طبیعی صحرایی، جشن گل كمتر بر پا می‌شود.