صبح رامهرمز - ایران از نگاه مورخان

«هرودوت» تاریخ‏نگار یونانی كه برخی او را پدر تاریخ‏نویسی می دانند، 484 سال قبل از میلاد در شهر «هالیكارناسوس»، در جنوب غربی «تركیه» امروزی و حاشیه دریای «اژه» كه آن زمان بخشی از ایران بود، به دنیا آمد.
«هرودوت» از نظر زادگاه ایرانی به حساب می آید. در آن زمان ایالت محل سكونت هرودوت حاكمی به نام «لوگدامیس» داشت كه یكی از بستگان هرودوت به نام «پانوآسیس» را به علت ضدیت با ایران و فتنه‏انگیزی ضد ایران به اعدام محكوم می كند. پس از این واقعه او از آن جا فرار می كند و به جزیره «ساموس» در آتن می رود و از آن زمان در سرزمینی یونانی ساكن می شود, اما چون در هیچ یك از سرزمین‏های یونانی زمین و خانه نداشت؛ بنا بر قوانین زمان «پریكلس»، از حاکمان یونان، موفق به گرفتن تابعیت یونان نمی شود.
یکی از استادان ایرانی تاریخ باستان در دانشگاه ایالتی «فولرتن» كالیفرنیا می گوید: هرودوت یونانی نبوده است. او در «هالیكارناسوس» (بودرومامروزی در تركیه) به دنیا آمد؛ بنابر اين, او در ساتراپ (استان) «لیدیه» و در قلمرو هخامنشیان زندگی می كرده است. همه مردم این ناحیه یونانی نبودند, بلكه خانواده هایی غیریونانی مانند پدر هرودوت هم در آنجا زندگی می كردند كه به این گونه خانواده ها, «بربر زبان» می گفتند.
هرودوت می خواهد تاریخ جایی (ایران) را بنویسد كه براي به دنیا آمدنش در متصرفات آن به او تبعیت آتن را ندادند و او به علت كشته شدن فامیل نزدیكش مجبور به فرار شده بود. وی در چنین شرایطی تاریخ را نوشته است. در زمان خود هرودوت هم بارها او را متهم كردند كه تاریخ ایران را آن چنان كه «پریكلس» می خواست, نوشته است, نه آن چنان كه بوده است.
استاد ایرانی تاریخ باستان کالیفرنیا نیز می گوید: هرودوت بیش از آنكه یك تاریخ نگار باشد, مردم‎نگار یا جامعه شناس است و دیدگاه او به غیریونانی‎ها با نظر تاریخ‎نگاران دیگر متفاوت است و به فیلسوفان پيش از سقراط نزدیكتر است.
تاریخ هرودوت كه عمده آن مربوط به چهار پادشاه نخستین هخامنشی؛ یعنی: كوروش، كبوجیه، داریوش و خشایارشاه است، اولین بار در قرن نهم هجری از یونانی به لاتین ترجمه شد و تا یك قرن پیش, حتی اروپایی‎ها نیز این متن را به خوبی نمی‎شناختند و نخستین نشانه جدی از این تاریخ اشاره بسیار گذرای «سر جان ملكم» در كتاب «تاریخ ایران» است.