صبح رامهرمز - مراکز ایران شناسی در روسیه

مقدمه
اهميت و ضرورت بررسی و ارزيابی وضعيت و جايگاه مطالعات ايران شناسی و آموزش زبان فارسی به منظور رشد و توسعه و ارتقای سطح كمی و كيفی آنها بركسی پوشيده نيست. اين مهم در كشوری همچون روسيه اهميت و اعتباری خاص می يابد. وجود مرزهای مشترك جغرافيايی و همسايگی اين كشور مهم و پهناور با جمهوری اسلامی ايران، پيشينه روابط فرهنگی ميان دو كشور، قدمت فراوان كرسيهای ايران شناسی و آموزش زبان فارسی به ويژه در شهر سن پترزبورگ كه به بيش از 150 سال می رسد ، كثرت ايران شناسان و استادان و دانشجويان زبان فارسی در پايتخت و ساير نقاط روسيه، فراوانی شمار فارسی زبانان مقيم روسيه، همه و همه از جمله مواردی است كه بر اهميت اين مطالعات و بررسيها می افزايد.

مؤسسات ايران شناسي در مسكو

كشورهای آسيا و افريقا:
موسسه زبانهای شرقی در سال 1335 در دانشگاه مسكو تاسيس يافت و بعدها به موسسه آسيا و آفريقا تبديل شد.

گروههای فارسی و تركی از دانشكده زبان و ادبيات به اين مؤسسه انتقال داده شدند. در سال 1351، ساختار مؤسسه بازسازی شد و برای خود هدفی قرار داد كه فارغ التحصيلان نه فقط در زمينه زبانهای كمياب و مشكل كارشناس شوند، بلكه در رشته های تاريخ و زبان و ادبيات و سياست معاصر و اقتصاد كشورهای آسيا و افريقا متخصص باشند. اين كار بر پايه اين سه شعبه انجام می شود: شعبه تاريخ؛ شعبه زبان و ادبيات؛ شعبه اقتصادی ـ اجتماعی.

كرسی زبانهای شرقی دانشكده زبانشناسی:
در شعبه زبانهای شرقی، متخصصان در شش زبان (عربی، هندی، فارسی دری، ژاپنی، تركی،كره ای) تربيت مي شوند و به دانشجويان گروه فارسی زبان هاي عربی و فرانسه و يونانی باستانی و زبان ايران باستان (اوستا و پهلوی) نيز آموزش داده می شود. تحصيل در دانشكده تمام وقت است و روزانه شش درس (هر كدام به مدت 45 دقيقه) به دانشجويان داده می شود.

بخش ايران شناسی كرسی زبانهای شرقی استاد رسمی ندارد و استادان اين بخش از دانشگاهها و پژوهشگاه های ديگر به كار دعوت می شوند.

شعبه ايران شناسی:
در گروه ايرانشناسی سالانه 2 يا 3 نفر پذيرفته می شوند. قبل از فروپاشي اتحاد شوروی، تعداد بيشتری از محصلان به اين گروه پذيرفته مي شدند. در چند سال اخير و به علت كمبود تقاضای اين گونه متخصصان، گروه ايران شناسی يك سال در ميان (به تعداد يك يا دو نفر) تشكيل می شود. در اين گروه هفته ای 12 ساعت زبان فارسی تدريس می شود. ايرانشناسان زبان دوم را هم ياد می گيرند كه به طور معمول انگليسی است.

مؤسسه نظامی زبانهای خارجی:
مؤسسه نظامی زبانهای خارجی به ترتيب مترجمان زبانهای خارجی برای نيروهای نظامی روسيه اختصاص یافته است. به فارغ التحصيلان اين مؤسسه درجه افسری اعطا می شود. در اين مؤسسه كرسی زبانهای شرقی وجود دارد و مترجمان زبانهای شرقی و از جمله زبان فارسی را آموزش مي بينند. در زمان شوروی، سالانه 10 تا 20 دانشجو در گروه فارسی پذيرفته می شدند، ولي با فروپاشی اتحاد شوروی و كاهش نيروهای نظامی، تعداد دانشجويان بخش فارسی نيز به مراتب كاهش يافته است. در حال حاضر، در بخش زبانهای شرقی اين مؤسسه سه استاد زبان فارسی كار می كنند. كهنسالترين استاد زبان فارسی موسسه دكتر واسكانيان است كه از سال 1367 تاكنون به عنوان استاد در بخش زبانهای شرقی فعاليت داشته و به تاليف فرهنگها و خودآموزیهای محاوره ای دو زبانی (فارسی به روسی؛ و روسی به فارسی) مشغول است.

مؤسسه ضد جاسوسی:
در اين مؤسسه عالی آموزشي كرسی زبانهای كشورهای خاورميانه وجود داد كه در آنجا زبانهاي عربي و فارسي و تركي تدريس مي شوند. سالانه 5 تا 6 نفر دانشجو به گروه زبان فارسي راه مي يابند. هفته ای 12 ساعت به تدريس زبان فارسی اختصاص دارد. در حال حاضر در اين مؤسسه 6 استاد ايرانشناس كار می كنند.