«جشن بهمنگان» در روز دوم بهمن ماه و به مناسبت همنام شدن روز و ماه برگزار مى شد.
اكنون به علت تغییراتى در گاهشمارىها، روز دوم بهمن ماه كه بهمنگان بوده به۲۶ دى ماه تغییر كرده و در تقویمها ثبت شده است.
در متون در مورد این روز چنین آمده است: «در جشن بهمنگان، ایرانیان به مناسبت این كه امشاسپند بهمن در جهان مادى نگهبان چارپایان سودمند است، از خوردن گوشت پرهیز مىكنند. ایرانیان قدیم این روز را به احترام آن جشن مىگرفتند و شادى مىكردند و خود را براى پیروى از صفات پسندیده آن كه راهنماى پیشرفت و سعادت است، آماده می ساختند.»
در مورد این جشن «على بن توسى» (اسدى توسى) ،شاعر قرن پنجم، در كتاب لغتنامه خود (لغت فرس) زیر كلمه بهمنجه نوشتهاست: «بهمنجه رسم عجم است، چون دو روز از ماه بهمن مى گذشت بهمنجه مىكردند و این عیدى بود كه در آن روز طعام مىپختند و بهمن سرخ و بهمن زرد بر كاسهها می افشاندند.
فرخى مى گوید:
فرخش باد و خداوندش فرخنده كناد عید فرخنده و بهمنجه و بهمن ما انورى نیز مى گوید:
اندر آمد ز در حجره من صبحدمى روز بهمنجه یعنى دوم بهمن ماه
ابوریحان بیرونى در «آثارالباقیه» در مورد جشن بهمنجه چنین نوشته است: «روز دوم آن روز بهمن عید است كه براى توافق دو نام آن را بهمنجه نامیده اند؛ بهمن نام فرشته موكل بر بهایم است كه بشر با آنها براى عمارت زمین و رفع حوایج نیازمند است و مردم فارس در دیگهایى از جمیع دانههاى ماكول با گوشت غذایى مى پزند و آن را با شیر خالص مىخورند و مىگویند كه حافظه را این غذا زیاد مىكند و این روز را در چیدن گیاهان و كنار رودخانه ها و جویها و روغن گرفتن و تهیه بخور و سوزاندنیها خاصیتى مخصوص است و بر این گمانند كه جاماسب ،وزیر گشتاسب، این كارها را در این روز انجام مى داد و سود این اشیا در این روز بیشتر از دیگر روزهاست».
ابوریحان در كتاب «التفهیم» خود آورده است:«بهمن نام گیاهى نیز است كه اكنون در اطراف خوزستان و دشت میشان مىروید. ایرانیان در روز جشن این گیاه رابا شیر مخلوط مىكردند و مى خوردهاند.»
چنانكه از عبارت ابوریحان و اسدى توسى برمىآید، بهمن نام گیاهى است كه به خصوص در جشن بهمنجه خورده مى شده كه به رنگ سفید یا سرخ و به شكل زردك بود. امروز نیز بین مردم ما در زمستان به خصوص ماه بهمن خوردن برف و شیره مرسوم است و معتقدند كه خاصیت دارویى دارد.
ریشه اسطوره اى بهمن
برابر نوشته هاى اوستا، اهورامزدا داراى فروزههاى نیک بی شمار است كه از میان آنها ۶ صفت برگزیده تر هستند كه به هر یک از این صفات «امشاسپند» و به مجموع آنها «امشاسپندان» مى گویند؛ این كلمه از سه جزء تشكیل شده است:الف، حرف نفى، مشه: از ریشه «مر» به معناى مرگ (جمع این دو بخش = امشه: بى مرگ) سپنته: مقدسان – پاكان. امشاسپندان یعنى پاكان بى مرگ. بهمن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ، خرداد، امرداد نامهاى شش امشاسپند است.
بهمن اولین و برترین امشاسپند است و صورت اصلى این كلمه «وهومن» مركب از دو كلمه وهو به معناى «نیک» و من به معناى «اندیشه» و به عبارت دیگر وجدان نیک و خرد كامل است .
************************************
نقل از:
فرهنگ ایران باستان ،ابراهیم پورداود،1354
جشنهاى ایران باستان، حسین محمدى،
تاریخ اساطیر ایران، ژاله آموزگار، 1373
نوشته شده توسط samanghan |
لینک ثابت | موضوع:
ايران امروز |
