تبليغاتX
صبح رامهرمز - علم در مراسم محرم

samanghan





علم در مراسم محرم 

علم در آغاز جزیی از لوازم جنگ بود، اما پس از راه‌يافتن به وسايل نمادين سوگواری محرم، تغييراتی كرد و به‌ صورت امروزی درآمد.
 پشت علم به طور معمول چوبی بلندی به ارتفاع 5-6 متر قرار دارد که سر آن پنجه‌ای برنجی می‌گذارند و پارچه‌های رنگی و قيمتی به آن می ‌بندند. هنگامی که علم از دوردست‌ها يا از ميان انبوه مردم پديدار می‌شود، يادآورِ گنبدها و گلدسته‌های آرامگاه امام حسين (ع) در کربلا است.
   بزرگ‌ترين علم‌ها متعلق به تكيه‌هاست. عرض علم‌ها گاهی به 3متر می ‌رسد و معمولاً 11 زبانه دارند، كه زبانه وسطی بزرگ‌تر از بقيه است.حد فاصل زبانه‌ها هم با اشياء فلزی پر می‌شود كه به شكل كبوتر و طاووس و لاله و گنبد و بارگاه ساخته می‌شود و صفی از پرندگان به ويژه کبوترها، بين گنبد و گلدسته‌ها جا گرفته‌اند. نماد امام حسين (ع) و امام حسن (ع) به همراه ديگر امام‌ها، حامل نور و روشنايی هستند.

 به كسی كه علم را حمل می‌كند، «علم‌دار» يا «علم‌كش» می ‌گويند. اين شخص
پايه علم را كه از چوب ساخته شده، داخل بند تسمه‌ای كه به كمر و شانه خود بسته قرار می ‌دهد و با خم و راست شدن در برابر اماكن متبركه حالتی به وجود می ‌آورد كه به نظر می ‌رسد، علم در حال تعظيم كردن است.
قديمی‌ترين علم ايرانی
قدیمی‌‌ترين علم ايرانی در موزه «توپكاپی» استانبول نگهداری می ‌شود. اين علم به احتمال نمونه‌ای از علامت و نشان قبايل گوناگون ايرانی است كه در عصر حكومت تركمن‌های «آق قويونلو» و «قره قويونلو»دسته‌های سياسی و مذهبی از آنها استفاده می ‌كرده‌اند. پس از تصرف شهر تبريز این علم به دست سپاهيان عثمانی افتاد و «شاه سليم» آن را به استانبول منتقل كرد . در راس این علم علامت و نشان سنتی و قومی قبيله و در شيعه مذهبان نام الله به تنهايی يا همراه با نام حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) و يا پنج تن آل عبا نقره‌كاری يا كنده‌كاری شده بود. تيغه باريك و بلند آهنين علم با صفحه‌ای مدور و بزرگ‌تر در انتهای تيغه كه دارای قابی از فلز بود، خاتمه می ‌یافت.دور این قاب را با سرهای اژدها آراستند كه از هنرهای چينی و ژاپنی اقتباس شده بود. تصوير اين علم در مينياتورهای قرن نهم ديده می‌شود. اين علم روی دسته‌ای چوبی يا فلزی قرار می‌گرفت و پيشاپيش دسته‌ها حمل می‌شد.
پس از رواج رسمی تشيع در ایران، زمان شاه اسماعيل  صفوی ،استفاده از علم در دسته‌ها مورد توجه قرار گرفت.

علم ديگری در موزه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد که قدمت آن به قرن یازدهم می ‌رسد و در شهر اصفهان ساخته شده‌است.اين علم هفت تيغه دارد و در بالای تيغه اصلی آيه « بسم ا... انا فتحنا لک فتحا مبينا» ديده می‌‌شود . اسماء پنج تن آل عبا، اشعار، گوناگون، عبارات اسماءالحسنی،يا فتاح ،يا حسين، يا علی، يا حسن، يا عباس، (عليهم السلام)، يا مظلوم، يا محمد(ص)، و يا فاطمه(س) عباراتی است، كه بر اين علم نقش بسته‌است. در اين علم هم از نقش پرندگانی مانند طاووس، گنجشک و حیواناتی مانند گوزن،شير، اژدها، و چند زنگوله و نگين‌هايی روی تيغه‌ها استفاده شده است.
در سال‌های بعد، بخصوص در دوران زنديان و قاجاريه، تزیينات ديگری به علم‌ها اضافه شد و عزاداران مذهبی در روزهای سوگواری يا بزرگداشت و تشريفات ديگر آنها را به کار می‌بردند.

قدرتمندترین انجمن تخصصی ایرانیان پارسیفا

نوشته شده توسط samanghan | لینک ثابت | موضوع: ايران امروز |



<