پیوندها

همه ایران سرای من است 

آشنایی با زبان كردی

زبان كردی خویشاوند نسبی زبان فارسی است؛ زیرا اشتراك قواعد دستوری و ذخیره لغوی زبان‏های ایرانی نتیجه خویشاوندی نسبی آنها است.

زبان كردی كه شاخه‎ای از زبان شمال غربی ایرانی میانه است، به علت داشتن ادبیات مكتوب اهمیت خاصی دارد. با این حال, نفوذ زبان‎های دیگر در این زبان در خور توجه است؛ زیرا از زبان‎های عربی، ارمنی،  تركی و فارسی لغات بسیار در آن راه یافته است.

سابقه تاریخی كردها و پراكندگی آنان موجب پیدایش گویش‏های بیشماری شده است كه عبارت‎اند از:

1ـ گویش كردی كلهری

این گویش كردی بیشتر در میان افراد كلهر رایج است و مناطقی كه به طور تقریبی با این گویش سخن می‏گویند شامل: ایلات زنگنه، سنجابی، احمدوند، بهتوری، نانكلی، پایروندها، ‌اهالی قصرشیرین، سرپل ذهاب، كرندی، صحنه و مردم دینور است، با این تفاوت كه تلفظ و لغات مردم كلهر اصیل‌تر و در سایر نقاط با توجه به همجواری با گویش‏های دیگر كلمات تغییر یافته است.

2ـ گویش كردی اورامي

بیشتر مردم دو ایل بزرگ «لهونی» در منطقه اورامان جنوبی در كرمانشاه و همچنین طوایف اورامان «تخت» و اورامان «رزاب» در حوالی كردستان و نیز ایل بزرگ «باجلان» كه تعدادی از آنها در دشت ذهاب و بسیاری در حوالی خانقین زندگی می‏كنند. چند روستا در منطقه «گوران» و تمامی مردم «كندوله» در «دینور» به این گویش تكلم می‏كنند.

3ـ گویش كردی سورانی

طوایف متعدد «جاف جوانرود» و تعدادی از طوایف مهاجر «گوران»، مردم دشت «ذهاب» و «جیگیران»، سراسر بخش «روانسر» و تیره‏هایی از اهالی «سنجابی» با این گویش سخن می‎گویند. این گویش شیوه ساده‎ای از «كرمانج» است.

4ـ گویش لكی

اهالی هرسین، طوایف كاكاوند، بالاوند، جلالوند و عثمان‎وند به این گویش تكلم می‎كنند. این گویش آمیخته‎ای از گویش كردی كلهری و لری است. همچنین, لغاتی از گویش اورامی نیز دارد.

کارشناسان مردم‎شناسی میراث فرهنگی استان کرمانشاه تأکید دارند که كردها ایرانی تبارند كه زبان، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است. در اسناد سومری و آشوری از بخشی از اقوام ساكن در سرزمین كوهستانی شرق آشور، شمال شرق و شرق بین‎النهرین و سرزمین سومر به نام كرتی یا گودی و كارتی و كارد نام برده‎اند و در منابع ارمنی واژه كردوخ بر اینان اطلاق شده است. در آثار یونانی سده چهارم پیش از میلاد به طور صریح به واژه كردوخی اشاره شده كه محققان معتقدند «كردوخی» كه با كردها ارتباط نژادی داشته‎اند. از زمان هخامنش تا دوره پس از اسلام اینان به نام «كورد» و «كرد» نامیده شده‎اند.

نقل از:

تاریخ زبان فارسی، محسن ابوالقاسمی، 1373

راهنمای زبان‎های باستانی ایران، جلد دوم، محسن ابوالقاسمی، واژه‎نامه، 1376

منوی اصلی

امکانات