چند نکته آوايی و دستوری
1- در مواردي حرف "ب" که در آخر کلمات چند حرفي فارسي بعد از "الف" بيايد و ساکن باشد، همچنين کلمات دو حرفي که حرف آخر آنها به "ب" ختم مي شود؛ در گويش بختياري به "واو" تبديل مي شوند. مانند: خواب به "خو" و شب به "شو".
2- غالباً "الف و نون" آخر کلمات فارسي در گويش بختياري به "واو" تبديل مي شود. مانند: نان به "نو".
3- اغلب کلمات مختوم به "الف و ميم" در گويش بختياري "الف" آنها حذف مي شود. مانند: شام به "شم".
4- در کلمات مختوم به "انه" الف حذف و به جاي آن "واو" مي آيد، مانند: شانه به "شونه".
5- در برخي از کلمات مختوم به (الف) و (واو)، "و" آنها حذف مي شود، مانند: گاو به "گا".
6- در گويش بختياري بجاي حرف مفعول بيواسطه "را" و فعل "است" يا "هست" کسره ( ِ ) يا فتحه ( َ ) استفاده ميشود.
7- گاهي در تلفظ برخي واژه ها که به "نون" ختم مي شوند، "نون" حذف و به جاي آن "ه" تلفظ مي شود؛ مانند: پازن به "پازه".
8- حروف "و"، "ب"، "ت" و "د" در برخي از واژه ها کارکردهاي دوگانه داشته و گاهي بجاي يکديگر مورد استفاده قرار مي گيرند.
9- در مواردي مصوت "او" به مصوت "اي" تبديل مي شود. مانند: پول به "پيل"
10- "علامت جمع"
در گويش بختياري چند علامت به شرح زير براي جمع وجود دارد:
1- يل >> گو + يل >> گو"يل" (برادران)
2- ل >> درف + ل >> درفل (ظرف ها يا ظروف)
3- ا >> چو + ا >> چوا (چوب ها)
4- گل >> در + گل >> درگل (دخترها)
5- اون >> شير + اون >> شيرون (شيرها)
6- ها >> که + ها >> که ها (کوه ها)
11- "علامت مصغر"
علامت تصغير در گويش بختياري عبارتند از: له و چه.
- له مثل گردله.
- چه مثل دولچه.
12- "علامت صفت تفضيلي"
دهر - معادل "تر" فارسي مثل به + دهر : بهدر (بهتر)
13- ضماير
ضماير فاعلي گسسته ضماير مفعولي گسسته
مو = من وم = به من
تو = تو وت = به تو
هو = او وس يا وش = به او
ايما = ما وايما = به ما
ايسا = شما و تو = به تو
اونو = ايشان وايسا = به ايشان
ضماير مفعولي و اونو = به آنها
منه = مرا وام = با من
تنه = ترا وات = با تو
هونه = او را واس يا واش = با او
ايمانه = ما را وايما = با ما
ايسانه = شما را واتو = با شما
اونونه = ايشانرا وااونو = با آنها
اسم اشاره - ضمير اشاره
در گويش بختياري اسم اشاره داراي صيغه هاي مفرد و جمع است.
نمونه صرف افعال
ماضي مطلق
رهدن = رفتن
رهدم = رفتم
رهدي = رفتي
رهد = رفت
رهديم = رفتيم
رهديد = رفتيد
رهدن = رفتند
زمان حال
ارُم = مي روم
اري = مي روي
اره = مي رود
اريم = مي رويم
اريد = مي رويد
ارن = مي روند
ماضي بعيد
رهده بيدم = رفته بودم
رهده بيدي = رفته بودي
رهده بيد = رفته بود
رهده بيديم = رفته بوديم
رهده بيديد = رفته بوديد
رهده بيدن = رفته بودند
ماضي نقلي
رهده ام = رفته ام
رهده اي = رفته اي
رهده = رفته (است)
رهده ايم = رفته ايم
رهده اين = رفته ايد
رهده ان = رفته اند
امر غايب امر حاضر
بروه = برود برو = برو
برون = بروند بروين = برويد
<
